AANTEKENEN

BEZWAARSCHRIFT

Ook per e-mail verzonden aan BGGO@rivm.nl

Lelystad, 27 oktober 2007.

Minister J. M. Cramer

p/a Bureau GGO

Postbus 1

3720 BA Bilthoven

Geachte mevrouw Cramer,

Betreft; bedenkingen en bezwaar tegen proefvelden in Nederland t.w.:

Kennisgeving Besluit genetisch gemodificeerde organismen
Wet milieugevaarlijke stoffen

Ontwerpbesluit op de vergunningaanvraag van Wageningen Universiteit te Wageningen voor introductie in het milieu van genetisch gemodificeerde organismen

Vergunningsaanvraag Wageningen Universiteit

Op 20-02-2007 is van Wageningen Universiteit te Wageningen een vergunningsaanvraag op grond van het Besluit genetisch gemodificeerde organismen Wet milieugevaarlijke stoffen (hierna: Besluit ggo) ontvangen voor introductie in het milieu van genetisch gemodificeerde organismen. De aanvraag is ingeschreven bij DGM/SAS onder nr. IM 07-001 .

De aanvraag betreft in het kort kleinschalige werkzaamheden met genetisch gemodificeerde aardappelplanten met een verhoogde resistentie tegen de aardappelziekte Phytophthora infestans en een herbiciden- dan wel antibioticumreistentie.

De werkzaamheden zijn voorgenomen plaats te vinden in de gemeenten:

-           Borger-Odoorn, in de omgeving van Valtherblokken, Valthe en Eerste Exloërmond;

-           Coevorden, in de omgeving van Dalerpeel;

-           Eemsmond, in de omgeving van Oudeschip;

-           Rhenen, in de omgeving van Nijverkamp (Veenendaal);

-           Wageningen, in de omgeving van de Hoge Born en de Nude.

Op deze aanvraag dient op grond van het Besluit ggo de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, in overeenstemming met de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, te beslissen.

Advertentietekst.

Wij willen niet dat deze gentech aardappels, elk ander gentech gewas*, -fruit, -boom, gentech bloem, dito zaden of andere afleidingen daarvan, gentech insecten of gentech dieren (klonen), geïmporteerd, op de markt gebracht, bij planten, bloemen en (fruit)bomen gecultiveerd (aangeplant), gefokt (dieren, vissen), gehouden (insecten, bijen) of verhandeld zullen worden in Nederland. Nederland moet gentechvrij blijven, zodat de bodem gespaard blijft van gentech micro-organismen, -virussen, -bacteriën e.d., en het milieu gespaard blijft van ongewilde vermengingen of uitkruisingen via de lucht, bodem (schimmels BV), insecten of (grond)water of anderszins van biologisch -, traditioneel - en gentech zaad en pollen, afleidingen daarvan of andere onvoorziene gebeurtenissen. De biologische - en traditionele landbouw kunnen dan blijven voortbestaan. En dat de veestapel, de insectenwereld, micro-organismen e.d. en wij niet bloot zullen komen te staan aan onverwachte consequenties voor de gezondheid die inherent zijn aan het planten (bodemverontreiniging), verhandelen, consumeren (gezondheid!), loslaten in het milieu van gentech gewassen, -fruit, - bomen, -bloemen, .-producten, -micro-organismen e.d., gentech dieren, -vissen en dito insecten e.d., nu en in de toekomst.

  ..er wordt een afstand van 3 meter tussen de teelt van de genetisch gemodificeerde aardappelen en commerciële aardappelteelt aangehouden;

OB

Drie meter! Schimmels kunnen zich kilometers verspreiden!

Meer achtergrondinformatie ten aanzien van de biologie en de verspreiding van maïs is te vinden in de rapporten 'Gangbare landbouwkundige praktijk en recente ontwikkelingen voor vier akkerbouwgewassen in Nederland' van Plant Research international (PRI) ( www.vrom.nl/pagina.html?id=2706&sp=2&dn=w400

Blz 7, OB

U bedoelt natuurlijk aardappels, wel slordig!

Voorts kunnen op de vector backbone zijn gelegen de genen aadA, nptIII en tetA/R (prokaryotische selectiegenen) en de genetische elementen OriV, traJ, insB en trfA.

Blz 8 OB

Waarom zijn die niet genoemd op blz.1?

Wij zijn geschrokken van het gebruik van het nptIII-gen, nptII-gen, tetA/R-gen en van aadA-gen.

Van Greenpeace, fragment, zie ook de volledige bijlage (Bijlage 4)

http://www.greenpeace.org/raw/content/eu-unit/press-centre/policy-papers-briefings/background-note-to-council-vot.pdf

2001: EU law states that any antibiotic resistance marker genes (ARMGs) which may have adverse effects on human health and the environment should be phased out by the end of 2004 (1).

2004: April , Commission receives application for marketing of BASF potato for cultivation and use in food and feed.

2004: In a report on ARMGs (2), the European Food Safety Authority (EFSA) concludes that use of the gene inserted in the BASF potato, npt II, does not pose a risk to health or the environment. Its conclusion is based on the assumption that antibiotics kanamycin and neomycin, which are affected by this gene, have "no or only minor therapeutic relevance" (3).

2005: The World Health Organisation (WHO) classifies kanamycin and neomycin as "critically important" antibacterials (4) (5).

2007: February , the EU Commission requests an opinion from the European Medicines Agency (EMEA). The Agency confirms the WHO position, stating that kanamycin and neomycin "cannot be classified as of no or only minor therapeutic relevance" (6).

2007: 16 July , Commission to ask member states to approve EU-wide cultivation of BASF potato containing npt II gene.

Dit geldt ook voor deze GM aardappel!

Uit de brief Van de Cogem aan het Min van VROM, 3 juli 2007

Blz. 1

Samenvatting:
De COGEM is verzocht om haar standpunt ten opzichte van het gebruik van de antibioticum resistentiegenen nptIII, tetA en aadA als markersysteem in genetisch gemodificeerde (gg-) gewassen voor veldproeven in Nederland opnieuw te bezien. Eerder was de COGEM van mening dat vanuit milieurisico overwegingen tegen toepassing van deze genen geen bezwaar bestond. Bij de beoordeling van de veiligheid van het gebruik van antibioticumresistentiegenen in gg-p moet in overweging genomen worden dat een risico kan zijn dat door horizontale genoverdracht van DNA (van plant naar bacterie), pathogene micro-organismen resistent kunnen worden tegen antibiotica. Onder speciale laboratoriumomstandigheden blijkt dergelijke genoverdracht te kunnen optreden, maar in de praktijk is deze nog nooit geconstateerd. Na beoordeling van alle relevante informatie is de COGEM tot de conclusie gekomen dat de kans op horizontale overdracht van de betreffende antibioticumresistentiegenen verwaarloosbaar Hein is. Daarnaast merkt zij op dat de genen reeds in het milieu voorkomen en zich daardoor al kunnen verspreiden van bacterie naar bacterie.
Hoewel de COGEM geen milieurisico's ziet, kunnen er maatschappelijke redenen zijn om het gebruik van de genen in planten als ongewenst te beschouwen, met name als het gaat om antibiotica met een klinische relevantie. Antibioticaresistentie wordt namelijk gezien als één van de grootste wereldwijde problemen in de gezondheidszorg . De COGEM signaleert dat aanwezigheid van de antibioticumresistentiegenen vanuit deze overwegingen op het punt van risicoperceptie onwenselijk kan worden geacht, maar concludeert tevens dat de aanwezigheid van de genen tetA, aadA en nptIII in planten die voor veld proeven worden gebruikt vanuit technisch-wetenschappelijk oogpunt geen onaanvaardbaar milieurisico veroorzaakt.

Blz 2

In 2004 heeft de EFSA een opinie uitgegeven over de toepassing van antibioticum resistentiegenen in gg-gewassen (4). De EFSA heeft niet slechts geoordeeld over het gebruik van deze genen in gewassen voor veldproeven, maar ook voor teelt. Hierbij heeft zij ook de veevoederveiligheid en de voedselveiligheid in beschouwing genomen.
De EFSA neemt de stelling in dat genen die coderen voor resistentie tegen antibiotica welke gebruikt worden bij medische of veterinaire behandeling, speciale aandacht verdienen in de milieurisicoanalyse. Op basis van het belang van het antibioticum als therapie en het effect dat de resistentiegenen zullen hebben op het milieu en de gezondheid van mens en dier, heeft de EFSA antibioticumresistentiegenen ingedeeld in drie groepen:
In groep 1 bevinden zich resistentiegenen die reeds wijdverspreid zijn onder bodem- en darmbacteriën en die tevens resistentie veroorzaken tegen antibiotica welke van geen of weinig belang zijn als geneesmiddel. Een voorbeeld is het nptll gen.
Tot groep 2 behoren resistentiegenen die wijdverspreid zijn in micro-organismen in het milieu en die resistentie veroorzaken tegen antibiotica welke gebruikt worden als therapeuticum in bepaalde gebieden van de geneeskunde. Tot groep 2 behoort onder andere het aadA gen.
Als laatste bestaat groep 3 uit antibioticumresistentiegenen die resistentie geven tegen antibiotica welke van zeer groot belang zijn in de geneeskunde. Onder deze groep vallen de genen nptlll,aadA en tetA.

De EFSA is van mening dat 1) de frequentie van genoverdracht van gg-planten naar bacteriën zeer laag is voor de drie genoemde groepen en dat 2) het is aangetoond - dan wel zeer waarschijnlijk is - dat een aanzienlijke 'Pool' van resistentiegenen reeds aanwezig is in bacteriën in het milieu (4). Onder het milieu wordt in dit geval verstaan:
bodem, planten, water, humane en dierlijke darm. Voor resistentiegenen in groep 1 concludeert zij dat er geen beperkingen zijn ten aanzien van het gebruik in gg-gewassen. Over genen in groep 2 is de EFSA van mening dat deze aanwezig mogen zijn in gg planten die gebruikt worden in veldproeven. Daarentegen stelt de EFSA dat het gebruik van genen uit groep 3 in gg-planten niet toegestaan kunnen worden voor veldproeven of teelt vanwege het huidige klinische belang van de antibiotica waartegen ze resistentie veroorzaken.
Overweging
Om te bepalen of antibioticumresistentiegenen kunnen worden toegepast in gg-planten, is het van belang om te beoordelen hoe groot de kans op verspreiding van de resistentiegenen is en daarnaast hoe groot het daaropvolgende effect is. Als geconcludeerd wordt dat de kans op overdracht van gg-plant naar bacterie verwaarloosbaar klein is, dan lijkt er geen sprake te zijn van een risico of wetenschappelijke reden om de aanwezigheid van deze genen niet toe te staan.
Blz.3, 5

Het gen npt II geeft resistentie tegen verschillende antibiotica van de groep aminoglycosides, waaronder kanamycine, neomycine, paromomycine, ribostamycine en gentamycine B. Daarnaast blijkt het gen ook een laag niveau van resistentie te bieden tegen amikacine. Amikacine is een breed-spectrum antibioticum dat werkzaam is tegen een groot aantal aërobe Gram-negatieve bacteriën en enkele Gram-positieve bacteriën (6). Bij infecties in dieren wordt amikacine niet vaak toegepast. In de landen van de EU was het gebruik van dit antibioticum als therapie in 1999 slechts in Italië toegestaan in zogenaamde 'food producing animals' (vee, varkens en gevogelte) (12). Amikacine wordt in Nederland alleen in het ziekenhuis gebruikt, waar het in beperkte mate wordt voorgeschreven (11).
Amikacine is berucht vanwege de snelheid waarmee er resistentie tegen ontstaat. Het behoort tot de zogenaamde 'reserve-antibiotica', dit zijn antibiotica welke in speciale gevallen worden toegepast als het antibioticum van de eerste keus niet meer geschikt is, bijvoorbeeld doordat de ziekteverwekker daartegen resistent is geworden (1). Het aantal beschikbare reserve-antibiotica is beperkt (1).

Waarom gaat de COGEM in tegen het advies van de EFSA (dr. H. Kuiper)? Wij zijn het in dit geval met de EFSA eens. Amikacine is het antibioticum, dat bovendien het laatste redmiddel is bij TBC.

http://www.farmacotherapeutischkompas.nl/default.asp?soort=preparaattekst&naam=amikacine

CFH-Advies

Amikacine is een 'reserve' antibioticum. De toepassing dient te worden beperkt tot de kliniek.

Eigenschappen

Semisynthetisch aminoglycoside met sterk bactericide werking tegen een breed spectrum van aërobe gramnegatieve micro-organismen, onder andere bepaalde species van Proteus, Pseudomonas (vnl. Ps. aeruginosa, andere soorten kunnen resistent zijn), Salmonella, Shigella, Klebsiella, Serratia, Enterobacter en Escherichia coli; van de grampositieve micro-organismen zijn alleen bepaalde stafylokokken (St. aureus) gevoelig en in mindere mate enkele enterokokken- en streptokokkensoorten. Vrijwel alle stammen van Mycobacterium tuberculosis zijn zeer gevoelig. Anaëroben zijn in het algemeen niet gevoelig. Vele stammen van bacteriën die resistent zijn geworden tegen andere aminoglycosiden zijn (in vitro) gevoelig voor amikacine, omdat het niet wordt omgezet door de meeste enzymen die andere aminoglycosiden wel kunnen inactiveren.

Kinetische gegevens
T max = i.m. 45 min. - 2 uur. V d = 0,27 l/kg. Streefwaarde bloedspiegel bij dosering eenmaal per dag: volwassenen top 45-60 mg/l, dal < 4 mg/l. Therapeutische spiegels in bot, hart, galblaas, longweefsel, gal, sputum, bronchiaalsecreet, interstitiële vloeistof, pleura-, amnion- en synoviaal vocht. Penetratie in de liquor: gering, bij ontstoken meninges tot 50% van de serumconcentratie. Eliminatie: met de urine, 94-98% onveranderd binnen 24 uur. T 1/2 = 2-3 uur, bij neonaten 4-8 uur, bij gestoorde nierfunctie 30-86 uur.

Indicaties

Kort durende behandeling (5-10 dagen) van ernstige infecties , veroorzaakt door voor amikacine gevoelige gramnegatieve micro-organismen; vooral indien deze resistent zijn tegen andere aminoglycosiden. (De intrathecale toediening is niet geregistreerd.)

Uitgelicht

Tbc-epidemie in Oost-Europa noopt Europese leiders tot ingrijpen

Acht sterfgevallen aan tuberculose per uur bij de buurlanden van de EU

dinsdag 16 oktober 2007

De WHO Europa regio dreigt de Millenniumdoelen voor het terugdringen van tuberculose niet te halen. Een versnelde opmars van tuberculose en resistente tbc-vormen in Oost-Europa en Centraal-Azië ligt hieraan ten grondslag. KNCV Tuberculosefonds roept de leiders van Oost- en West-Europa op om deze infectieziekte nu samen stevig aan te pakken.

http://www.tuberculose.nl/Site/Modules/NewsMD/NewsDetail.aspx?ItemGuid=f7aebc98-fc24-4354-acd4-3c0d131dbb14&ReturnUrl=NewsOverView.aspx&ClearSelectedMenuItemID=yes

Het meest schadelijke gevolg van de onderdrukking van niet-doelwitorganismen, waaronder insecten, kan zijn dat de populatiegrootte van deze organismen lokaal wordt verlaagd. Dit zou kunnen leiden tot effecten op het voedselweb rond de aardappelplanten.

  Mogelijke effecten op mens en dier kunnen zijn dat als gevolg van de expressie van de Rpi-blb1, Rpi-blb2, Rpi-blb3, Rpi-R3a en Rpi-sto1 genproducten een toxische of allergene reactie optreedt bij mensen die hiermee in contact komen. Mensen en dieren kunnen als gevolg hiervan ziek worden.

OB blz. 10

  Dit alles beziend, is het toch duidelijk; deze proeven niet uitvoeren!

9.2. Convenant Coëxistentie primaire sector blz 16 OB

  Er is nog steeds geen overeenstemming bij dit CC bereikt.

Het is een groot goed, dat gezocht wordt naar een aardappel die bestand is tegen phytophtora.

Er zijn echter ook oplossingen tegen phytophtora die niet via gentech werken. Die zijn;

Phytophthora bestrijding met UV licht www.cleanlight.nl Zie bijlage 3

*Non-GM rice with bacterial leaf blight-resistance genes developed
SOURCE: Indian Council of Agricultural Research , India
AUTHOR: Press Release
URL: http://www.icar.org.in/pr/20042007.htm

Zie ook de extra bijlage over niet-gm toepassingen in de hele wereld.

Waarom is dit gmo nodig? Herbicide en schimmel tolerantie: Schimmels ontwikkelen zich zo snel dat er bijna niet tegen te werken is met biotech. Beter is traditioneel veredelen
met een grote groep schimmelziekte resistente genen ipv van 1 of 2 wat ze met
biotech doen. Mens, bodem, natuur: Resistentie van aardappel -je kan je dan ook afvragen
of hoe die genen zich in de bodemkultuur gedragen. Dit is zeer summier onderzocht! Doden ze goede schimmels?
Natuur: aardappel kruist uit dus je zult ze in andere relevante gewassen vinden.

Wij willen niet, dat deze gentech aardappels op een proefveld worden geplant. We vinden het een schandaal dat hier toestemming voor gegeven is.

Vriendelijke groet,

Miep Bos, ook namens Wieteke van Dort, Stichting Ekopark (machtiging en statuten reeds in uw bezit) en De Groep Bos (Bestaat o.a. uit Stichting VomiGEN, Stichting Natuurwetmoeders, Stichting Ekopark).

8226 LC Lelystad

miep@gentechvrij.nl

www.gentechvrij.nl

CC per e-mail cie. vrom @tweedekamer.nl Leden en plaatsvervangende leden van de Vaste Kamer Commissie LNV, per e-mail cie. lnv @tweedekamer.nl Leden en plaatsvervangende leden van de Vaste Kamer Commissie VROM, te Den Haag.

info@kncvtbc.nl KNCV Tuberculosefonds

PvdD info@partijvoordedieren.nl ,SP onderzoek@sp.nl , Christenunie wetenschappelijk instituut wi@christenunie.nl PvdA D. Samson D.Samsom@tweedekamer.nl

Groen Links Europese Unie interneteuropa@groenlinks.nl

Kathalijne Buitenweg kathalijnemaria.buitenweg@europarl.europa.eu

Jan Mulder jan.mulder@europarl.europa.eu

Diverse media

Bijlagen;

Bijlage 1

Sarkozy wil milieugevaar ggo's en pesticiden indijken. Fragment

  De Franse president Nicolas Sarkozy heeft verstrekkende milieumaatregelen gepresenteerd. Hij kondigt een Ecologische New Deal aan, waarbij Frankrijk 1 miljard euro zal investeren in onderzoek naar energie-efficiëntie, biodiversiteit en milieugezondheid. De teelt van genetisch gemodificeerde gewassen wordt een halt toegeroepen en het gebruik van pesticiden moet binnen tien jaar gehalveerd zijn. Er komen strengere straffen voor vervuilers.

  http://www.vilt.be/nieuwsarchief/detail.phtml?id=15547 #

Zie ook http://www.agd.nl/Algemeen/Artikel/Sarkozy-wil-stop-transgene-teelten.htm

  Bijlage 2

  Blz. 24 van mijn pas verschenen boekje "Worries of a Dutch housewife about GMOs", te verkrijgen via miep@gentechvrij.nl

Bijlage 3 Cleanlight Agriholland bericht 10-10-2007

Bijlage 4

Van Greenpeace, 16 July 2007

Background note to Council vote on BASF potato: chronology of the antibiotic

resistant genes controversy - adds detail to press release of 13 July 2007 , online at:

http://www.greenpeace.org/eu-unit/press-centre/press-releases2/EU-vote-on-GE-potato

http://www.greenpeace.org/raw/content/eu-unit/press-centre/policy-papers-briefings/background-note-to-council-vot.pdf

Extra bijlage

Extra bijlage over niet-gm toepassingen in de hele wereld.

Extra bijlage bij bezwaarschrift Miep Bos tegen IM07-001