Llily Eijstens verzet tegen de tovenaarsleerlingen
Uit Archief TSS
|
Details | |
| Datum | 1996-10-17 |
| ISBN | |
| Pagina's | |
| Lokatie | La 1 |
Inhoud |
Titel
Lily Eijstens verzet tegen de tovenaarsleerlingen
Omschrijving
Krantenartikel, 17/10/1996, over Lily Eijsten, in het Agrarisch Dagblad
Auteur(s)
Uitgever
Agrarisch Dagblad
Volledige tekst
Giftig
De energie van de tachtigjarige Lily Eijsten uit Amsterdam lijkt tomeloos. De gifstoffen glufosinaat (Finale) en glyfosfaat (Roundup) zit- ten de voormalige fotografe knap dwars en dat zal de wereld weten. "Straks spuiten ze het hele land onder de Finale en dan moet ik maar zeker mooi wegblijven."
Lily Eijstens verzet tegen de tovenaarsleerlingen
Met tomeloze energie klimt Lily Eijsten in de telefoon. Stad en land belt ze af om te waarschuwen. Finale en Roundup zijn in haar ogen lang niet zo onschuldig als de chemische fabrikanten beweren. De Amsterdamse staaft haar beweringen met wetenschappelijke rapporten die ze opduikt in archieven van Cairo tot Tokyo.'
door THEO LEONÉ
AMSTERDAM — Met de energie van een vlotte twintiger gaat Lily Eijsten (1916) te keer. Die eerste telefoonrekening van 750 gulden viel wel rauw op haar dak. Maar moet je je dan op de kop laten zitten door een stelletje chemische prutsers? Bij de Raad van State is Lily Eijsten inmiddels bekend en voor de minister van milieu zijn haar aangetekende brieven vaste prik.
De energie van Lily Eijsten lijkt tomeloos. De gifstoffen glufosinaat (te vinden in het gewasbeschermingsmiddel Finale) en glyfosfaat (Roundup) zitten haar knap dwars en dat zal de wereld weten. Haar woning twee hoog aan de Ceintuurbaan in Amsterdam is het afgelopen half jaar uitgegroeid tot een goed gedocumenteerd eenmans-actiecentrum. Met hulp natuurlijk van buurman Johan van der Meulen, professioneel literatuuronderzoeker en research-chemicus.
Oorlogskinderen
Het leven van Lily Eijsten is doorspekt met volharding en veerkracht. Na haar opleiding aan de Openbare Handelschool vond ze in de crisisjaren werk in een makelaarskantoor en tenslotte bij Fokker. Na de oorlog was Eijsten enkele jaren verbonden aan de Verenigde Naties. Vanuit de Zuidduitse stad München bezocht ze stelselmatig kampen, op zoek naar vermist geraakte kinderen van buitenlandse komaf. Ze maakte ook interviews met Oost-Europese joden op weg naar de jonge staat Israël. "Als Amsterdamse kende ik twee woorden Jiddisch, daar kon ik me mee redden. Ik geloof niet dat we zo bar veel verloren geraakte kinderen teruggevonden hebben. Achteraf denk ik dat de VN veel meer geïnteresseerd was in de verslagen waaruit je kon aflezen wat zich achter de linies had afgespeeld."
In 1947 keerde Eijsten terug naar Amsterdam. Tot 1961 functioneerde ze als directiesecretaresse bij enkele textiel-groothandels en tenslotte Stork-hijskranen.
In augustus 1961 heeft Eijsten haar baan opgezegd en is ze begonnen als fotograaf. Ze specialiseerde zich in beurzen, waaronder de vermaarde Antiekbeurs te Delft en de Nationale Onderwijstentoonstelling. Ook was ze vijftien jaar de huisfotograaf van hotel Hilton. Aan de fotografie kwam abrupt een einde toen ze in 1988, 72 jaar oud, ongelukkig terecht kwam na een ontmoeting met een al te onstuimige hond waarbij ze haar elleboog brak.
Tja, en toen dat wandelingetje in 1992 in het Amsterdamse Beatrixpark. "Tegen zevenen was het, een beetje schemerig. Ik liep met mijn hondje door het park. Komt daar zo'n vent met een karretje, met een verstuiver. Wist ik veel. Bleek later Finale SL14 te zijn. Verder gebeurde er niets. Een jaar later was ik weer eens in het Beatrixpark en zag daar in het gras allemaal van die gele randen. Ik stapte 's avonds in mijn bed en toen bleek mijn hele been rood. Het jeukte als de pest. Ik heb een kennis gevraagd foto's te maken."
Bij Lily Eijsten begon langzaam de overtuiging door te dringen dat beide bezoeken aan het Beatrixpark iets met elkaar te maken hebben. Bij dat eerste bezoek raakte ze gevoelig, de tweede keer sloeg de inmiddels postgevatte allergie toe. "Ik ben weer terug gegaan om te kijken of ik het bij het juiste eind had. Mijn armen zaten onder, alles zwol op". Om zeker van haar zaak te zijn vroeg Eijsten een Amsterdamse professor haar te onderzoeken. "Ik moest van die man een liter Finale halen, in Aalsmeer. Hij gaf toe geen ervaring te hebben met het middel. Ik wilde in ieder geval de beste arts. Heb toen ook met het Amsterdams Medisch Centrum en de universiteit Utrecht gebeld. Achteraf staat voor mij vast dat die man op de verkeerde wijze getest heeft. Finale lost op in water en hij gebruikte als dragerstof vaseline, hetgeen de huid afsluit. Uit wetenschappelijke dossiers haal ik dat hij fout zit, maar dat wil de man niet toegeven."
Lily Eijsten trommelde de Bonner professor Pachaly op. Hij adviseerde voortaan uit de buurt van Finale te blijven, vooral in verbinding met licht. Maar ook Pachaly kon geen overgevoeligheid vaststellen.
Wegblijven
In februari 1996 veert Lily Eijsten weer op. Wat leest ze daar in het NRC Handelsblad? Ach nee, biochemici staan in de startblokken om hele horden genetisch veranderde planten te introduceren die resistent gemaakt zijn tegen uitgerekend glufosinaat en glyfosaat. "Een mooie boel. Straks spuiten ze het hele land onder de Finale en dan moet ik maar zeker mooi wegblijven. Op dat moment heb ik me met Johan van der Meulen op het literatuuronderzoek gestort.
Sedertdien vlooit Eijsten elke dag de kranten uit om te kijken of een fabrikant toestemming vraagt om herbicide-bestendige planten op de markt te brengen. "Weet je, niemand reageert ooit op die officiële bekendmakingen. Ik wel. Die aankondiging over veranderde soja is jammer genoeg te vroeg gepubliceerd. Ik garandeer je dat anders nu niet de eerste schepen met dat spul onderweg zouden zijn."
Als Lily Eijsten een verdachte aankondiging ontdekt, vertrekt ze spoorslags naar het ministerie van milieu in Den Haag. Op basis van de aanvraag werpt Johan van der Meulen zich op de literatuurstudie. Daarbij zijn de faciliteiten die de Koninklijke Bibiotheek in Amsterdam biedt meer dan handig. "Wat we doen is eigenlijk niet veel meer dan de regering een beetje helpen", lacht Eijsten. De kosten van al het speurwerk zijn dit jaar al opgelopen tot ruim boven de tienduizend gulden.
Het eerste bezwaarschrift ging 23 april op de post maar werd door het ministerie van milieu als niet relevant afgewezen. "Fabrikant Agrevo wilde april in zeven provincies veldproeven met veranderd mais starten. Dat is in ieder geval niet gelukt. Na de afwijzing door het ministerie is bezwaar aangetekend bij de Raad van State."
Argumenten
De bedenkingen zijn verwoord in een negen pagina's tellend document dat stevig is onderbouwd met wetenschappelijke argumenten tot uit een Japanse studie aan toe. Totdusverre tekenden Eijsten er Van der Meulen bij het ministerie van milieu zes keer bezwaar aan: tegen verschillende soorten maïs, koolzaad maar ook tegen cichorei van Bejo Zaden.
Monnikenwerk
Of Eijsten en Van der Meulen bij hun monnikenwerk op bijzondere feiten gestoten zijn? Wel zeker. Het tweetal stootte op een document waarin Egyptische onderzoekers aantonen dat glyfosaat de kwaliteit van sperma kan aantasten. Een tweede opmerkelijke vondst is een Japanse studie die aangeeft dat bij een milligram glufosaat-ammonium per kilo lichaamsgewicht jonge zoogdieren hersenbeschadigingen oplopen. Dat terwijl fabrikant Hoechst publiceert dat bij het gebruik van een dubbele portie geen effecten optreden.
"Je brengt iets naar buiten dat niet in het belang is van kapitale ondernemingen als Monsanto en Hoechst. Laat de tovenaarsleerlingen niet hun gang gaan. De winst zit echt niet bij de boeren. Misschien vormen zij wel de groep die het meeste met het geweten in de knoop zit. Want de boeren zijn het die iets daadwerkelijk gaan toepassen. Iets waarvan niet is hard gemaakt dat het geen schade zal toebrengen aan de gezondheid van mens en dier.
