Nieuwe technieken

Bron: You Tube, Risk Bites

Gepubliceerd op 30 nov. 2015

Gene drives are a radical new way of eliminating insect-borne disease such as Zika, dengue and malaria, by engineering the genetic makeup of entire species.  And they’re not limited to insects – any animal that reproduces sexually is fair game.  But as the technology steams head, fueled by powerful gene editing techniques like CRISPR, how can we ensure that it is used responsibly?

Risk Bites gives the low-down on drives and gene editing  in this essentials guide, and takes a look at the benefits, as well as the potential risks.

Gene editing can now change an entire species — forever | Jennifer Kahn
Gepubliceerd op 2 jun. 2016
CRISPR gene drives allow scientists to change sequences of DNA and guarantee that the resulting edited genetic trait is inherited by future generations, opening up the possibility of altering entire species forever. More than anything, this technology has led to questions: How will this new power…Meer
De Gates Foundation huurde een PR firma in om de UN mening over Gene Drives te veranderen

Dit jaar betaalde de Bill and Melinda Gates Foundation een PR firma die Emerging Ag heet, $1.6 miljoen met het doel om via  recruitering  van een geheime coalitie van academici een UN decision-making proces over gene drives (=nieuwe gentech methoden) te manipuleren volgens emails die verkregen zijn via de Freedom of Information requests.

The Bill and Melinda Gates Foundation this year paid a PR firm called Emerging Ag $1.6 million to recruit a covert coalition of academics to manipulate a UN decision-making process over gene drives, according to emails obtained through Freedom of Information requests.

Bron: Biotechnology, Environment, News December 4, 2017. Gates Foundation Hired PR Firm to Manipulate UN Over Gene Drives.

by Jonathan Latham, PhD

Fragment van een paar van de emails:

Second, we urge you to get yourself (or a colleague) nominated to the UN SBD Synthetic Biology Open-Ended Forum (July-Sept 2017). It is very important to have experts like yourselves to help balance policy discussions that might otherwise be weighted towards imposing a moratorium on gene drive research as we saw last winter at the CBD Convening of the Parties

Voorbeeld van poging moratorium op gene eding te dwarsbomen


Zestig vooraanstaande wetenschappers vinden dat producten van Crispr Cas en andere nieuwe genetische manipulatietechnieken, ook als zodanig strikt zouden moeten worden gereguleerd.

Zij hebben daarom een verklaring uitgegeven. op hun website staan ook deze nieuwe technieken genoemd.

Bron: ENSSER, 27 september 2017.

CRISPR gene editing

CRISPR gene editing can cause hundreds of unintended mutations, May 29, 2017

CRISPR-associated protein Cas9 (white) from Staphylococcus aureus based on Protein Database ID 5AXW. Credit: Thomas Splettstoesser (Wikipedia, CC BY-SA 4.0) Read more at:
CRISPR-associated protein Cas9 (white) from Staphylococcus aureus based on Protein Database ID 5AXW. Credit: Thomas Splettstoesser (Wikipedia, CC BY-SA 4.0)

Read more at:, 29 mei 2017.

Scientists urge caution in using new CRISPR technology to treat human genetic disease

…….A group of 18 scientists and ethicists today warned that a revolutionary new tool to cut and splice DNA should be used cautiously when attempting to fix human genetic disease, and strongly discouraged any attempts at making changes to the human genome that could be passed on to offspring.….Meer

Bron:  Berkeley News, Robert Sanders, Media relations |

Research Exposes New Health Risks of Genetically Modified Mosquitoes and Salmon

Jeffrey Smith on Crispr Cas9.

……Of all the gene editing techniques, the one that is easiest, least expensive, and most popular is called CRISPR-Cas9. Proponents claim it is so safe and predictable, it should not be regulated. They want to put their gene-edited products on the market without informing governments or consumers……. Meer

Bron: Institute for Responsible Technology, Jeffrey Smith, 2 augustus 2017

Jeffrey Smith in gesprek met Patrick Gentempo over de gevaren van Crispr Cas9.

Jeffrey Smith interviewed by Patrick Gentempo on the dangers of Crispr Cas9.

Jeffrey Smith: I use the word genetic modification and genetic engineering-

P. Gentempo: Right.

Jeffrey Smith: … to refer to the [transgene 00:01:23], and also other
now … The new edits that they’re doing and the CRISPR-Cas9
and all those things, it’s all genetic engineering.

P. Gentempo: Yeah.

Jeffrey Smith: It all has the surprise side effects. They’re still discovering more and more like with this  CRISPR technology. “Oh, it’s gene editing. It’s the same thing as regular cross-breeding.

Actually it’s more precise. We don’t have to worry about it.
We should have no regulation.” There was so much pushback
in the world against genetic engineering, and now there’s
this new technologies of gene editing that their PR
companies have said “Let’s pretend that it has none of the
risks of genetic engineering, that it’s completely precise and
predictable so it doesn’t need any regulation and we don’t
have to even name it as GMO so we can make a change, and
no consumer will ever complain because they’ll never know.”

Well an article came out last month saying “Oh, it turns out
all of these CRISPR crop developers were assuming based on
an algorithm that it would only have an effect on a certain
number of genes, and they would project that and do their
safety assessments based on a good guess.”

P. Gentempo: I’d say it’s a thought experiment, not testing.

Jeffrey Smith: Right. Right.

P. Gentempo: Right?

Jeffrey Smith: So finally, finally they did a manipulation, and they actually
checked the genome and found there’s way over 100 point
mutations and there’s even more of these insertions and
deletions. Any one of them can be tragic for health, and no
one knew.

P. Gentempo: This is the thing because language is very important, right?        It sounds like safe to say “Oh, we’re editing.”

Jeffrey Smith: Right.

P. Gentempo: It’s like editing this video or take out your Word document.
You do a little editing because you’re going to correct some
words or some grammar, but this is something much more
complex than that.

Jeffrey Smith: I was debating a scientist once in Tennessee, and he said
“Oh, it’s just a matter of taking a paragraph out of one book
or page out of one book and putting it into another book.” So
I took that at the beginning of my introduction to Genetic
Roulette, the book.

I said “Yeah, but it turns out throughout
the book you’ve basically shot it with a shotgun and you have
pieces missing, rearranged. Sometimes chapters have been
moved. Sometimes you have sentences that are backwards
instead of forwards.” I describe all the things that actually
occur as a process of genetic engineering where you cannot
imagine the kind of collateral damage that occurs. This
person saying “It’s just a matter of gently cutting and pasting
a page.”

P. Gentempo: It becomes unintelligible at that point.

Jeffrey Smith: What happens to the system-

P. Gentempo: Right?

Jeffrey Smith: … that is governed by that intelligence?

P. Gentempo: Right.

Jeffrey Smith: Right? When you have the intelligence  of the system based
on certain sequences and you’ve made that change even if there were no mutations, even if you’re just overexpressing a particular gene, other genes can react to it. The whole organism can react to it.

P. Gentempo: Yeah.

  Fragmenten GMOs Revealed, episode 3, 2017. Facebook, Homepage.

Can we start a legal fight against the devastating danger of the CRISPR DNA technique?

by Margalit Laufer, Amsterdam – The Netherlands

Dear friends,
For the past months I’ve been studying and reading as much as possible on what only came to my attention recently as the new CRISPR/cas9 DNA manipulation technique. I am in total shock since my research…
The consequences of CRISPR are more horrifying and dangerous than all we have encountered with GMO or Climate Change. With CRISPR, scientists are heading to uncontrollably change ANYTHING they can or want for whatever personal or financial interest they or their clients have, and here due will create a total chaos and destruction of Nature’s wise and inscrutable cycle of its realms – currently all without existing legislation! Knip

Bron : 22 augustus 2017. Can we start a legal fight against the devastating danger of the CRISPR DNA technique? by Margalit Laufer, Amsterdam – The Netherlands

Geachte Volksvertegenwoordiger,

Na mijn maandenlange onderzoek betreffende de nieuwe DNA manipulatie techniek CRISPR, is mijn vraag aan u als politicus: laat Nederland als land der koeien voorloper zijn in het maken van wetgeving over het gebruik van CRISPR en vecht voor BD-landbouw! Hieronder leg ik u het belang hiervan uit en het verband. Ik hoop op enkele minuten van uw tijd. Meer zie onder.

Ook van dezelfde schrijfster: 22 augustus 2017, Brief aan de Volksvertegenwoordigers. Bron.

Kalfje Gerritje
Kalfje Gerritje

De CRISPR-techniek

Het CRISPR-systeem is “onvoorspelbaar” en knipt “bruusk” stukken DNA weg., 26-10-2017, Wetenschappers ontwikkelen nieuwe gentherapie tegen erfelijke aandoeningen


Ons commentaar op onderstaand stuk: Je kunt je afvragen of dit ook niet iets is dat de gehele samenhang van het DNA op zijn kop zet. Genen werken samen, je kunt niet zo maar een gen verwisselen voor een ander gen. Dit geldt ook voor de  bouwsteentjes binnen een gen. De hele gentechniek is gebaseerd op reductionisme, terwijl het in wezen een holistisch gebeuren is. Dit weten goede wetenschappers al jaren. Waarom gaat men er dan mee door?

Nieuwe Gentherapie, de letters van het DNA kunnen nu bewerkt worden

Met genen konden wetenschappers al enige tijd knippen en plakken alsof ze een tekstverwerkingsprogramma gebruikten, nu lukt het ze zelfs te sleutelen aan de bouwsteentjes binnen een gen. (zie bron Trouw).

The toolbox for editing genes expanded this week, as two research groups announced techniques that enable researchers to make targeted alterations to DNA and RNA. Unlike the original CRISPR gene-editing system — a relatively unpredictable and blunt form of molecular scissors that cut sizeable sections of DNA — the new systems rewrite individual letters, or genetic bases. The ability to alter single bases means that researchers can now attempt to correct more than half of all human genetic diseases (zie bron Nature).

Trouw, Dirk Waterval, 25-10-2017, Grote stap in gentherapie: wetenschappers kunnen de letters van DNA bewerken, 26-10-2017, Wetenschappers ontwikkelen nieuwe gentherapie tegen erfelijke aandoeningen

Nature, Elin Dolge, 25-10-2017, CRISPR hacks enable pinpoint repairs to genome

Unexpected mutations after CRISPR–Cas9 editing in vivo

Pages: 547–548 Year published: DOI: doi:10.1038/nmeth.4293
Published online Updated online
Corrected online

Nieuwe technieken, een opsomming.

 Er is gedeeltelijk gebruik gemaakt van publicatie van de Cogem en de Gezondheidsraad (zie onderaan), dit is cursief aangegeven,  ons commentaar staat er met een gewoon lettertype onder.

1. Next generation sequencing (NGS):

de nieuwe standaard

Sequensen is het bepalen van de basevolgorde in het erfelijke materiaal (DNA of RNA) van micro-organismen, planten, dieren en mensen. De snelheid en omvang waarmee DNA uitgelezen kan worden zijn de afgelopen jaren enorm toegenomen. Knip

2. CRISPR-Cas:

sleutelen aan erfelijke eigenschappen

CRISPR-Cas9 is een nieuwe techniek.
CRISPR-Cas9 sluit aan bij de groeiende lijst van ‘nieuwe technieken’ waarvan onduidelijk is of de producten onder de EU ggo-regelgeving vallen, en zo ja, of ze mogelijk uitgezonderd moeten worden. KNIP

Maar CRISPR-Cas9 is een nieuwe genetische manipulatietechniek, die ook weer vragen oproept. Er zijn al weer onderzoeken die aantonen dat dit toch niet zo´n fantastische techniek is. Het grote gevaar van deze gentechniek dat je het knutselen niet meer terug kan vinden, gezondheidsproblemen daar niet van al te leiden zullen zijn en etikettering wordt dan onmogelijk.

3. Personalised medicine:

preventie, diagnostiek en behandeling op maat

Personalised medicine betreft het inzetten van (preventieve) behandelingen die zijn afgestemd op de (genetische) opmaak, leefstijl en omgeving van de individuele patiënt of een specifieke groep patiënten. Next generation sequencing heeft de mogelijkheden van en de discussie over
personalised medicine een nieuwe impuls gegeven. Knip

4. Gentherapie:

Bij gentherapie wordt erfelijk materiaal (DNA of RNA) in lichaamscellen van een individu geïntroduceerd en tot expressie gebracht om een ziekte te behandelen. Knip

Echter komen toch ook ernstige bijwerkingen voor, die tegenwoordig niet meer in de database van het ministerie worden vermeld, ze zijn er onlangs uit verwijderd.

5. Genen tot zwijgen brengen met RNA

Terwijl over de juridische status van diverse nieuwe technieken in de plantenveredeling al vele jaren in de EU wordt overlegd zonder dat er een besluit wordt genomen, worden doorlopend nieuwe technieken ontwikkeld. Eén van die ontwikkelingen is het gebruik van RNAitechnologie.
RNA interference (RNAi) is een proces in de cel om de expressie van genen te reguleren of virussen te bestrijden. Knip

6. Genetisch gemodificeerde insecten:

ingrijpen in het ecosysteem

Bedrijven en wetenschappers onderzoeken of gg-insecten ingezet kunnen worden om infectieziekten terug te dringen of plagen in de landbouw te beteugelen. In verschillende landen van de wereld zijn al veldproeven uitgevoerd. Knip

Veldproeven met gg-muggen om dengue te bestrijden zijn in het buitenland al uitgevoerd en naar verwachting zullen dergelijke veldexperimenten ook gaan plaatsvinden op de Nederlandse Antillen (St Eustatius en Saba). De situatie rond de regelgeving en vergunningen voor dergelijke experimenten in het Caribisch
deel van het Koninkrijk der Nederlanden is onduidelijk. Het Nederlandse Besluit genetisch gemodificeerde organismen is niet van toepassing op de BES eilanden en in de Wet VROM BES is niets opgenomen over ggo’s. De toepassing van gg-insecten bij de bestrijding van infectieziekten vraagt van de Nederlandse overheid de waarborging van een zorgvuldige risicobeoordeling, goed risicomanagement en het vormgeven van de betrokkenheid van stakeholders en burgers.

Een zorgelijke ontwikkeling, vooral omdat gentech insecten al losgelaten zijn in het milieu!

7. 3D bioprinting:

lichaamsonderdelen op maat

3D bioprinting is een multidisciplinair vakgebied waarbij techniek, biologie, chemie en wiskunde worden toegepast om een of meerdere soorten levend weefsel, structuren of biomedische implantaten te genereren met behulp van 3D printtechnologieën. De toepassingen van 3D printing in de medische sector lagen voorheen vooral bij het construeren van op maat gemaakte
implantaten en modellen, maar verschuiven naar implantaten bedekt met levende cellen en biocompatibele implantaten die levende cellen bevatten. Zo wordt gewerkt aan het printen van zachte weefsels (huid, kraakbeen) en botweefsel voor reconstructieve ingrepen.
3D bioprinting wordt tot nu toe vooral gebruikt in onderzoek en preklinische testen, bijvoorbeeld voor het maken van ziektemodellen en het testen van geneesmiddelen of cosmetica. Knip

8. Synthetische biologie:

van kleding tot vaccins

Synthetische biologie is een verzamelterm voor het (her)ontwerpen en bouwen van nieuwe biologische moleculen, celonderdelen en systemen, met als doel het inbouwen van niet-natuurlijke systemen in natuurlijke systemen voor nuttige toepassingen. De toepassingen van synthetische biologie richten zich bijvoorbeeld op de productie van (industriële) grondstoffen
en fijnchemicaliën, de ontwikkeling van systemen voor medicijnafgifte of het synthetiseren van vaccins. Het is een multidisciplinair werkveld dat zich enerzijds richt op het genetisch veranderen van bestaande cellen of organismen (de zogeheten ‘top-down’ benadering) en anderzijds op het ontwerpen en bouwen van nieuwe cellen (de ‘bottom-up’ benadering). Knip

Blz. 3 t/m 6. Voor de volledige tekst klikt men op de bron.

Bron: Commissie Genetische Modificatie (COGEM ), Gezondheidsraad, 2016. Trendanalyse biotechnologie 2016, Regelgeving
ontregeld. COGEM ; Bilthoven. Zeer positief over gentech soms is er zelfs sprake van propaganda.

9. Cisgenese

Een vaak gehoorde stelling: ‘Cisgenese is een onschuldige vorm van genetische manipulatie die ook in de biologische landbouw thuishoort.’

in werkelijkheid is cisgenese, waarbij ook – maar vaak niet uitsluitend – van planteigen materiaal gebruik gemaakt wordt evenzeer een lokale ingreep in het genoom als transgenese, waarbij men de oneindig complex verweven samenhangen in het organisme negeert. Het is evenzeer een inherent schadelijke praktijk die in geen enkele vorm van landbouw thuishoort. Fragment uit het geweldige stuk, voorgelezen bij de hoorzitting bij het ministerie van VROM van 8 december 2008 betr. cisgene aardappelproefvelden vlakbij natuurgebieden (voor iedereen te begrijpen), dat gaat over gentech gewassen getiteld; Plantenveredeling in het belang van de gemeenschap van Jan Storms, uit Amsterdam, witbrief opgesteld voor Stichting Ekopark door storms(ico), wetenschappelijk adviesbureau voor intelligente cultuurontwikkeling. Webstek.



Tovenaar M. Bos 2001
Tovenaar M. Bos 2001

20 en 21 oktober 2017. De COGEM organiseerde in het Hilton Hotel Rotterdam een symposium. De titel was : Gene Editing in Animals. We willen met deze link geen reclame maken, in tegendeel. We vinden dit een ontzettend zorgelijke ontwikkeling. Maar we moeten wel weten wat er speelt, vandaar.

Programmaboekje van het Cogem symposium Gene Editing in Animals.